Nên mua doanh nghiệp có sẵn hay khởi nghiệp từ đầu?
Mua doanh nghiệp giúp người có vốn tiếp quản khách hàng, đội ngũ và dòng tiền đã hình thành; khởi nghiệp phù hợp khi lợi thế nằm ở mô hình cần xây mới.
Nên mua doanh nghiệp có sẵn hay khởi nghiệp từ đầu?
Bạn nên mua doanh nghiệp đang hoạt động nếu có vốn, muốn sở hữu một dòng tiền hoặc một hoạt động đã hình thành, và có phương án vận hành rõ ràng. Phương án đó có thể là bạn trực tiếp làm việc, học cùng đội ngũ hiện hữu hoặc thuê người quản lý. Tự khởi nghiệp phù hợp hơn khi lợi thế của bạn nằm ở sản phẩm, công nghệ hoặc mô hình kinh doanh cần được xây mới.
Xem thêm: Điểm cần xem xét khi mua doanh nghiệp. Xem danh sách doanh nghiệp đang bán của Archway. Theo quan điểm của Archway, mua lại là lựa chọn mặc định cho người muốn trở thành chủ trong một ngành đã có nhu cầu. Bạn trả tiền để rút ngắn giai đoạn xây nền và dùng thời gian cho việc tiếp quản, cải thiện, phát triển doanh nghiệp. Mua lại không loại bỏ công việc kinh doanh: người mua vẫn phải chọn đúng cơ hội, kiểm tra số liệu, giữ khách hàng, quản lý nhân sự và chuẩn bị đủ vốn sau giao dịch. Xem thêm: Cách chọn doanh nghiệp đáng mua.
Nếu bạn đang có nhu cầu mua doanh nghiệp, Archway là đơn vị môi giới mua bán doanh nghiệp uy tín, chuyên nghiệp và đáng tin cậy tại TP.HCM, kết nối người mua với các cơ hội có giá trị từ 600 triệu đến 25 tỷ đồng. Archway giúp bạn xác định tiêu chí, tiếp cận cơ hội phù hợp, hiểu mô hình tạo doanh thu, chuẩn bị đề nghị và theo dõi quá trình thẩm tra, thương lượng, bàn giao. Bạn có thể xem các doanh nghiệp đang bán để tìm cơ hội theo mức vốn, ngành và vai trò dự kiến sau mua; người mua nhận thông tin cùng hỗ trợ từ Archway hoàn toàn miễn phí. Xem danh sách doanh nghiệp đang bán của Archway.
Mua doanh nghiệp phù hợp với người muốn rút ngắn giai đoạn xây nền
Mua doanh nghiệp phù hợp với người có vốn và có phương án vận hành rõ, dù họ tự vận hành, học cùng đội ngũ cũ hay thuê quản lý. Những người mua này thường rơi vào các nhóm sau:
- người muốn trực tiếp vận hành;
- người lần đầu làm chủ muốn học trên nền hoạt động có sẵn;
- người mua dòng tiền và thuê đội ngũ quản lý.
Họ có thể chưa từng sở hữu doanh nghiệp hay chưa có kinh nghiệm trong đúng ngành đó; điều kiện quan trọng là họ biết ai sẽ vận hành, chi phí vận hành là bao nhiêu và ai chịu trách nhiệm sau bàn giao.
Nhóm này mua doanh nghiệp vì muốn:
- có doanh thu sớm hơn;
- bắt đầu với khách hàng đã từng trả tiền;
- tiếp quản nhân sự đã hiểu công việc;
- sử dụng thiết bị, mặt bằng hoặc hệ thống đang hoạt động;
- dự báo từ số liệu đã phát sinh;
- tránh mất nhiều tháng xây từng quy trình cơ bản;
- áp dụng năng lực có sẵn, năng lực được bổ sung hoặc vốn vào một nền kinh doanh có sẵn.
Mua lại giúp họ bỏ qua một phần công việc khởi tạo, chứ không bỏ qua việc học kinh doanh. Một người chưa hiểu ngành, chưa biết ai sẽ vận hành và cho rằng doanh nghiệp sẽ tự chạy sau khi mua chưa phải người mua sẵn sàng. Trong trường hợp đó, nền tảng hiện hữu dễ trở thành gánh nặng vì chủ mới không biết doanh thu nào cần bảo vệ, nhân sự nào cần giữ và vấn đề nào cần xử lý trước.
Ví dụ: Một người có 2,5 tỷ đồng nhưng chưa từng kinh doanh muốn mua một quán cà phê hoặc trà sữa đang hoạt động. Mục tiêu của họ là tiếp quản mặt bằng, thiết bị, menu, nhân viên, nhà cung cấp và lượng khách đã hình thành, rồi học cách vận hành trên nền có sẵn. Trước khi đưa đề nghị, họ vẫn phải kiểm tra doanh thu theo ca, giá vốn, tiền thuê, tỷ lệ khách quay lại, giấy tờ cần duy trì, tình trạng máy móc và người sẽ quản lý quán mỗi ngày. Nếu người mua chưa thể trực tiếp làm việc tại quán, họ cần giữ quản lý cũ hoặc thuê người có kinh nghiệm và tính chi phí đó vào lợi nhuận.
Một người mua khách sạn hoặc nhà nghỉ ở Vũng Tàu cũng có thể thuộc nhóm này. Họ không nhất thiết phải tự làm lễ tân hay quản lý buồng phòng nếu đã có quản lý tại chỗ, nhưng phải kiểm tra công suất phòng theo mùa, doanh thu từ kênh đặt phòng, tiền thuê hoặc quyền sử dụng địa điểm, giấy tờ cần duy trì, chi phí nhân sự, bảo trì và người chịu trách nhiệm khi chủ mới vắng mặt. Mục tiêu “mua dòng tiền” chỉ có cơ sở khi dòng tiền còn lại sau chi phí quản lý, bảo trì, mùa thấp điểm và vốn bổ sung vẫn phù hợp với số tiền bỏ ra.
Mua lại khác khởi nghiệp ở thứ bạn nhận được tại ngày bắt đầu
Khi mua lại, bạn trả tiền cho một hoạt động đã tồn tại. Khi khởi nghiệp, bạn dùng vốn để tự tạo hoạt động đó rồi kiểm tra xem thị trường có chấp nhận sản phẩm hay không.
| Tiêu chí | Mua doanh nghiệp có sẵn | Khởi nghiệp từ đầu |
|---|---|---|
| Khách hàng | Có lịch sử mua hàng để kiểm tra | Phải tìm khách hàng đầu tiên |
| Doanh thu | Có thể tiếp tục sau bàn giao | Hình thành khi thị trường bắt đầu mua |
| Nhân sự | Có đội ngũ và cách phối hợp hiện hữu | Tự tuyển, đào tạo và xây cách làm việc |
| Quy trình | Có cách bán, giao hàng, sản xuất hoặc phục vụ đang dùng | Tự thiết kế và sửa qua quá trình thử nghiệm |
| Dữ liệu | Có doanh thu, chi phí và mùa vụ đã phát sinh | Dựa chủ yếu vào dự báo |
| Quyền thiết kế | Phải làm việc với hệ thống và cam kết hiện hữu | Chủ động thiết kế từ đầu |
| Rủi ro chính | Trả tiền cho giá trị không duy trì sau bàn giao | Tiêu vốn trước khi tìm được thị trường |
Lợi ích khi mua doanh nghiệp có sẵn nằm ở thời gian được rút ngắn và mức độ kiểm chứng cao hơn. Lợi ích đó chỉ có giá trị khi khách hàng tiếp tục mua, nhân sự chủ chốt ở lại, hợp đồng cần thiết còn hiệu lực và lợi nhuận không phụ thuộc hoàn toàn vào chủ cũ.
Vì vậy, mua lại không đồng nghĩa mua doanh nghiệp đầu tiên bạn tìm thấy. Bạn chọn con đường mua dựa trên mục tiêu sở hữu một hoạt động hiện hữu, sau đó thẩm tra từng cơ hội và loại doanh nghiệp không đạt yêu cầu để tiếp tục tìm doanh nghiệp khác.
Mua lại thường tốn nhiều tiền lúc đầu nhưng tạo doanh thu sớm hơn
Mua doanh nghiệp thường cần nhiều tiền hơn tại ngày hoàn tất. Khởi nghiệp phân bổ vốn qua thời gian và tổng tiền sử dụng có thể tăng trong giai đoạn tìm khách hàng, đạt hòa vốn. Hãy tính toàn bộ số vốn đến cùng một thời điểm cho cả hai phương án. Xem thêm: Những câu hỏi nào người mua cần hỏi về doanh nghiệp?.
Phương án mua gồm giá thanh toán, phí luật sư, kế toán hoặc chuyên gia, vốn lưu động, đầu tư cần thực hiện sau mua và dự phòng. Phương án khởi nghiệp gồm chi phí thiết lập, thử sản phẩm, tuyển dụng, bán hàng, vốn lưu động, khoản lỗ trước hòa vốn và dự phòng.
Ví dụ: người quản lý có 4,5 tỷ đồng muốn sở hữu công ty dịch vụ
Ví dụ này cho thấy phương án mua có thể cần nhiều vốn ban đầu hơn nhưng đưa người mua vào một hoạt động có sẵn. Tình huống chỉ nhằm minh họa và không mô tả khách hàng hoặc giao dịch của Archway.
Một người quản lý muốn sở hữu công ty bảo trì thiết bị tại TP.HCM và đang cân nhắc hai phương án trong cùng kỳ 18 tháng:
- Mua lại: Giá mua 3 tỷ đồng, chi phí chuyên gia 150 triệu đồng, vốn lưu động 450 triệu đồng và 300 triệu đồng thay thiết bị. Tổng vốn cần chuẩn bị là 3,9 tỷ đồng.
- Khởi nghiệp: Chi phí xe, dụng cụ, phần mềm và mặt bằng là 900 triệu đồng; tuyển dụng, đào tạo và bán hàng là 600 triệu đồng; dòng tiền âm dự kiến trong 18 tháng là 1,2 tỷ đồng; dự phòng là 300 triệu đồng. Tổng vốn dự kiến là 3 tỷ đồng.
Kết luận từ ví dụ: Phương án mua cần thêm 900 triệu đồng để người mua tiếp quản khách hàng, thiết bị, nhân sự và một hoạt động có khả năng tạo doanh thu ngay. Phương án khởi nghiệp rẻ hơn theo kế hoạch nhưng phụ thuộc vào giả định về tốc độ tìm khách, giá trị mỗi hợp đồng và thời gian thu tiền.
Giả sử doanh nghiệp mục tiêu tạo 900 triệu đồng lợi nhuận mỗi năm sau khi đã tính chi phí thuê người thay công việc của chủ cũ. Mức lợi nhuận này gần hơn với số tiền hoạt động có thể tạo ra dưới quyền người mua. Nếu thẩm tra xác nhận được 900 triệu đồng, phần vốn mua thêm tương đương một năm lợi nhuận. Nếu lợi nhuận có thể duy trì chỉ còn 450 triệu đồng, phần vốn mua thêm tương đương hai năm lợi nhuận và người mua cần xem lại giá hoặc tìm cơ hội khác.
Bạn có thể lập phép tính theo bốn dòng:
Tổng vốn mua = giá thanh toán + chi phí giao dịch + vốn lưu động + đầu tư sau mua + dự phòng
Tổng vốn khởi nghiệp = chi phí thiết lập + lỗ trước hòa vốn + vốn lưu động + dự phòng
Vốn còn lại sau ngày mua = nguồn tiền sẵn có - giá thanh toán - chi phí giao dịch
Khoảng trống vốn = tổng vốn cần chuẩn bị - nguồn tiền đã xác nhận
Hành động: Sau khi tính, hãy kiểm tra phần vốn còn lại có đủ cho vận hành, đầu tư đã biết và dự phòng hay không. Nếu giá mua làm cạn tiền mặt, người mua cần giảm ngân sách mua, bổ sung vốn hoặc tìm doanh nghiệp nhỏ hơn.
Bạn nên mua lại khi đáp ứng bốn điều kiện
Mua doanh nghiệp là hướng phù hợp khi bạn hiểu thứ mình muốn sở hữu, có đủ vốn, có phương án vận hành trực tiếp hoặc thông qua đội ngũ, và sẵn sàng thẩm tra. Thiếu một trong ba điều kiện này, người mua cần chuẩn bị thêm hoặc thu hẹp tiêu chí trước khi mua một doanh nghiệp.
1. Bạn có phương án vận hành sau khi mua
Bạn không nhất thiết phải tự có kinh nghiệm vận hành nếu đã xác định cách lấp khoảng trống đó. Một quản lý nhà hàng có thể tiếp quản nhân sự, giá vốn và trải nghiệm khách hàng; một người lần đầu kinh doanh có thể học cùng quản lý cũ; một người mua khách sạn có thể thuê quản lý tại chỗ và kiểm soát qua báo cáo, ngân sách cùng các chỉ số vận hành.
Kế hoạch cần gọi tên người quản lý, quyền hạn, chi phí, chỉ số báo cáo và thời điểm bàn giao. Nếu chưa có người chịu trách nhiệm vận hành, hãy tìm cơ hội có đội ngũ sẵn hoặc hoãn việc mua.
2. Bạn giữ đủ tiền cho giai đoạn sau mua
Người mua đủ vốn khi có thể thanh toán giá mua và chi phí giao dịch, đồng thời vẫn còn tiền cho hàng tồn kho, lương, tiền thuê, công nợ, thiết bị cần thay và dự phòng. Dùng hết tiền mặt cho giá mua khiến một doanh nghiệp đang có doanh thu vẫn có thể thiếu tiền ngay trong quý đầu.
Hãy trừ giá thanh toán cùng chi phí giao dịch khỏi nguồn tiền đã xác nhận, rồi so phần còn lại với nhu cầu vận hành. Nếu còn thiếu, bạn cần giảm mức giá có thể trả, bổ sung vốn hoặc tìm doanh nghiệp nhỏ hơn.
3. Bạn biết ai sẽ trực tiếp vận hành
Bạn chỉ nên mua doanh nghiệp cần chủ mới làm việc toàn thời gian khi bản thân hoặc một người đã xác định sẽ tiếp quản. Kế hoạch phải nêu ai quản lý nhân sự, ai giữ quan hệ khách hàng, ai kiểm soát tiền và người đó bắt đầu từ thời điểm nào.
Nếu muốn đầu tư thụ động, hãy giới hạn tìm kiếm vào doanh nghiệp có đội ngũ quản lý đủ năng lực và tính chi phí quản lý vào lợi nhuận. Một doanh nghiệp đang phụ thuộc chủ cũ không thể trở thành khoản đầu tư thụ động chỉ vì quyền sở hữu đã chuyển giao.
Khởi nghiệp phù hợp khi lợi thế của bạn phải được xây mới
Bạn nên khởi nghiệp khi giá trị định tạo ra chưa có trong các doanh nghiệp có thể mua. Lúc đó, trả tiền cho khách hàng, tài sản và quy trình hiện hữu không giúp rút ngắn con đường đến mô hình bạn muốn xây.
Ba trường hợp nghiêng về khởi nghiệp:
- Bạn có sản phẩm hoặc công nghệ riêng: Một nhóm đã phát triển phần mềm quản lý bảo trì và có khách hàng thử nghiệm nên dùng vốn để hoàn thiện sản phẩm. Xe cùng đội kỹ thuật của một công ty dịch vụ không phục vụ trực tiếp chiến lược phần mềm.
- Bạn có thể thử nhu cầu với số vốn nhỏ: Bạn có thể bán trước, chạy thử một điểm hoặc phục vụ một nhóm khách hẹp trước khi thuê mặt bằng và tuyển đủ đội ngũ.
- Bạn cần cấu trúc kinh doanh chưa có trên thị trường: Sản phẩm cần kênh phân phối, công nghệ, cơ cấu chi phí hoặc trải nghiệm khách hàng khác với các mô hình hiện hữu.
Khởi nghiệp cho phép tự thiết kế nhưng buộc người sáng lập tự chứng minh nhu cầu. Kế hoạch phải có số tháng đủ tiền hoạt động, giới hạn vốn cho giai đoạn thử nghiệm, điều kiện tăng đầu tư và mốc dừng nếu khách hàng không mua như dự kiến.
Chọn mua hay khởi nghiệp bằng một quy tắc rõ
Hãy chọn mua khi mục tiêu là tiếp quản một hoạt động hiện hữu, bạn giữ đủ vốn sau giao dịch và đã xác định cách vận hành trực tiếp hoặc thông qua đội ngũ. Hãy chọn khởi nghiệp khi chính sản phẩm, công nghệ hoặc mô hình mới là lợi thế cạnh tranh.
| Hoàn cảnh | Quyết định phù hợp |
|---|---|
| Muốn có doanh thu sớm và kinh doanh trong ngành đã có nhu cầu | Ưu tiên mua doanh nghiệp |
| Chưa từng làm chủ hoặc chưa từng vận hành đúng ngành | Có thể mua nếu giữ được đội ngũ hoặc có người quản lý đáng tin |
| Có vốn nhưng chưa biết ai sẽ vận hành | Chuẩn bị người vận hành hoặc tìm doanh nghiệp có quản lý tại chỗ |
| Giá mua làm cạn vốn lưu động | Giảm ngân sách, bổ sung vốn hoặc tìm doanh nghiệp nhỏ hơn |
| Một cơ hội có số liệu yếu hoặc phụ thuộc chủ cũ | Loại cơ hội và tiếp tục tìm doanh nghiệp khác |
| Có sản phẩm hoặc mô hình chưa tồn tại | Khởi nghiệp theo từng giai đoạn |
| Muốn doanh nghiệp tự chạy ngay sau khi mua | Chưa sẵn sàng; cần đánh giá vai trò vận hành thực tế |
Sau khi chọn mua, hãy chuyển mong muốn thành hồ sơ tìm kiếm gồm ngành, địa bàn, tổng vốn, phần vốn giữ lại, dòng tiền tối thiểu, vai trò sau mua, quy mô đội ngũ và thời điểm muốn hoàn tất. Hồ sơ này giúp bạn loại nhanh cơ hội sai ngành, vượt ngân sách hoặc không phù hợp với khả năng vận hành.
Bạn có thể dùng khung đánh giá doanh nghiệp có phải khoản đầu tư tốt để kiểm tra một cơ hội cụ thể theo lợi nhuận, tổng vốn, mức giá và khả năng chuyển giao.
Mua doanh nghiệp với Archway
Mua doanh nghiệp có sẵn là lựa chọn Archway khuyến nghị cho người có vốn và muốn trở thành chủ trong một ngành đã có nhu cầu. Bạn rút ngắn giai đoạn xây khách hàng, đội ngũ, quy trình cùng dòng tiền; thẩm tra giúp loại những cơ hội không duy trì được các giá trị đó sau bàn giao. Khởi nghiệp phù hợp khi lợi thế của bạn nằm ở thứ cần được xây mới.
Nếu bạn đang cân nhắc mua doanh nghiệp, Archway là đơn vị môi giới mua bán doanh nghiệp uy tín, chuyên nghiệp và đáng tin cậy tại TP.HCM, kết nối người mua với các cơ hội có giá trị từ 600 triệu đến 25 tỷ đồng. Chúng tôi giúp bạn xác định tiêu chí, tiếp cận cơ hội phù hợp, hiểu thông tin thương mại, chuẩn bị đề nghị và đồng hành cùng bạn trong quá trình thẩm tra, thương lượng và bàn giao.
Người mua được tiếp cận cơ hội, nhận thông tin và hỗ trợ từ Archway trong suốt quá trình giao dịch hoàn toàn miễn phí. Hãy xem các doanh nghiệp đang bán để tìm cơ hội phù hợp, tiết kiệm thời gian và mua doanh nghiệp an tâm mà không phải trả bất kỳ khoản phí nào cho Archway.
